Hizmet
Yapay Zeka Ajanı DeneyimiAX nedir?
Agent Experience (AX), yapay zeka ajanlarının web sitenizi ve sistemlerinizi ne kadar kolay, güvenli ve hatasız kullanabildiğinin tasarımıdır. Ürününüzü ajanlara hazırlıyoruz.
Tanım
Agent Experience
İnternetin yaygınlaşmasıyla markalar pazarlamayı web'e taşıdı ve kullanıcı deneyimi ürün geliştirmenin merkezine oturdu. Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla ise web'in kullanıcısı değişti. Bugün müşteriniz sitenize çoğu zaman kendisi gelmiyor; onun adına araştıran, karşılaştıran, form dolduran ve satın alan bir yapay zeka ajanı geliyor.
Agent Experience (AX), yapay zeka ajanlarının bir web sitesini, yazılımı veya API'yi ne kadar kolay, güvenli ve hatasız kullanabildiğinin deneyim tasarımıdır. Terimi 2025'te Netlify CEO'su Mathias Biilmann ortaya attı. Kullanıcı deneyimi (UX) insan için, geliştirici deneyimi (DX) geliştirici için tasarlanır. AX ise bu insanların kendi adlarına gönderdiği ajanlar için.
Yapay zeka ajanlarından gelen web trafiği bir yılda %7.851 arttı. Y Combinator verilerine göre yeni girişimlerin %37'si ana ürün olarak doğrudan otonom ajan geliştiriyor. Ajanlar, insanlara yardım eden araç olmaktan çıkıp ürünün bizzat kullanıcısı haline geldi. Her ürünün bir Agent Experience'ı vardır. Tek soru, bunun iyi mi kötü mü olduğudur.
Özellikler
Agent Experience'ın dört katmanı
Karmaşık görünse de AX, sistemlerinizin makineler tarafından okunabilir ve işlem yapılabilir olmasının tamamıdır. Netlify'ın tanımladığı ve sektörde kabul gören çerçeveye göre dört katmanda ele alınır. Webtures bu dört katmanı puanlar, önceliklendirir ve uygular.
robots.txt ve WAF kuralları AI tarayıcılarına (GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot, Google-Extended) açık mı? llms.txt dosyanız var mı? İçerik JavaScript arkasında mı, ham HTML'de mi?
Erişim yoksa diğer üç katman anlamsızdır. Bu katman aynı zamanda markanızın AI arama cevaplarında alıntılanabilmesinin de ön koşuludur.
Ajan sitenizi okuduğunda markanızı, hizmetlerinizi, fiyatlarınızı ve şartlarınızı doğru anlıyor mu? Semantik HTML, başlık hiyerarşisi, yapılandırılmış veri (Schema.org ve JSON-LD) ve varlık tutarlılığı bu katmanın konusudur.
Kurumsal markalarda yapay zekanın markaya ait olmayan ürünleri veya sahte olguları gerçekmiş gibi sunduğu vakalar %8 ila %14 arasında gözlemleniyor. Bağlam katmanı bunu düzeltir.
Ajan sizin adınıza bir şey yapabiliyor mu? Rezervasyon, sipariş, form, fiyat teklifi.
API'leriniz, OpenAPI dokümantasyonunuz ve Model Context Protocol (MCP) sunucu hazırlığınız bu katmanı belirler.
Ajan "en uygun paketi bul, karşılaştır, sepete ekle, ödemeyi başlat" gibi çok adımlı bir görevi tamamlayabiliyor mu? Akışın hangi adımında kopuyor?
Orkestrasyon, gerçek görev simülasyonlarıyla ölçülür. Müşteri hizmetlerinin uçtan uca otonom çalışması da bu katmanın olgunlaşmasıyla mümkün olur.
Kullanıcı deneyimi ile Agent Experience arasındaki fark
ve neden ikisine de ihtiyacınız var
Kullanıcı deneyimi (UX) ve Agent Experience (AX) sık sık birbirine karıştırılır. Aslında AX, UX'in yerini almaz; onun yapay zeka çağındaki devamıdır. UX ürünü kullanan insanı optimize eder, AX ise o insanın kendi adına gönderdiği ajanı. Bir müşterinin ajanı API'nizle entegre olmaya çalışıp sessizce başarısız olduğunda bu artık bir kullanılabilirlik problemi değil, doğrudan bir AX problemidir.
| Boyut | Kullanıcı Deneyimi (UX) | Agent Experience (AX) |
|---|---|---|
| Kullanıcı | İnsan | Yapay zeka ajanı |
| Deneyim | Çizgisel ve tahmin edilebilir. Tıkla, sayfa açılsın. | Makine odaklı ve otonom |
| İhtiyaç | Görsel geri bildirim, estetik arayüz, adım adım yönlendirme | Semantik yapı, API sözleşmesi, doğrulanmış bağlam |
| Ölçüt | Kullanılabilirlik, dönüşüm, memnuniyet | Keşfedilebilirlik, güvenilir işlem, hatadan kendi kendine toparlanma |
İnsan gözüne hitap eden karmaşık menüler ve görsel efektler, ajan için gereksiz sürtünmedir. Ajanın estetik arayüze değil, görevi tam doğrulukla tamamlayabileceği yapılara ihtiyacı vardır. Kısacası: UX ürünü insan için kullanılabilir kılar, AX ürünü ajanın kullanabildiği hale getirir. İnsan ile ajanın aynı arayüzü birlikte kullandığı durumlar (sektörde agentic UX olarak anılır) ise ikisinin kesişim noktasıdır ve AX çalışmamızın bir parçası olarak ele alınır.
Önem
Agent Experience'ın önemi
Netlify'ın kendi platformunda, insan kullanıcı hesap bile açmadan bir ajanın projeyi kurup yayına aldığı ve insanın yalnızca son adımda sahiplendiği akış sayesinde yalnızca ChatGPT üzerinden her gün binden fazla web sitesi otonom olarak oluşturuluyor.
Bu veriler aynı şeyi anlatıyor: müşterinizle aranıza yeni bir katman girdi. Bu katmanın sizi okuyamaması, anlayamaması veya sizinle işlem yapamaması, on yıl önce mobil uyumlu olmamakla aynı sonucu doğurur. Görünmezsiniz.
Ancak yanlış kurulan AX, yanlış kurulan UX gibi ters teper. Müşterilerin %64'ü şirketlerin hizmette hiç yapay zeka kullanmamasını tercih ediyor. Bu yüzden yaklaşımımız tam otomasyon değil, denetimli özerkliktir.
Markanız AI arama motorlarının cevaplarında doğru şekilde bulunur ve alıntılanır. Ajanlar müşteriniz adına sizinle hatasız işlem yapabilir. Müşteriniz ajanın yaptıklarını görür, kontrol eder ve gerektiğinde geri alır. Güven, otomasyonun önüne geçer.
Hedefler
Agent Experience hedefleri
AI tarayıcılarının ve ajanların içeriğinize ve işlevlerinize engelsiz ulaşabilmesi. Sunucu loglarıyla ölçülür.
ChatGPT, Perplexity, Gemini ve Google AI Overviews cevaplarında markanızın referans kaynak olma oranı. Motor bazında ölçülür.
Bir ajanın sitenizde başlattığı görevi (teklif alma, rezervasyon, sipariş) bitirebilme oranı. AXIS skoruyla 0 ile 100 arasında puanlanır. Netlify'ın testlerinde ajanlara doğru bağlam sağlandığında AXIS skorları ortalama 26 puan arttı.
Müşteri hizmetlerinde insan müdahalesi olmadan çözülen talep yüzdesi. Referans: Salesforce, kendi destek sitesinde bu oranı yaklaşık %76'ya taşıdı.
Kullanıcının ajan destekli akışlarda onay, geri alma ve eskalasyon yetkisini elinde tutması. Güven skoru ve hata ile geri alma oranıyla ölçülür.
Yaklaşım
Hedeflere nasıl ulaşıyoruz?
01
Ajanların sizi nasıl gördüğünü bilmek
Raporlar
Agent-Readiness denetim raporu
Sitenizi ve API'lerinizi dört AX katmanında puanlarız. Hangi ajanın nereye ulaşabildiğini, neyi yanlış anladığını ve hangi adımda koptuğunu tek tek raporlarız. AXIS ile açılış skoru belirlenir.
AI görünürlük raporu
Markanızın AI arama motorlarının cevaplarında ne sıklıkla, hangi bağlamda ve rakiplerinize göre nasıl geçtiğini ölçer, aylık trend olarak sunarız. Motorlar arasındaki kaynak örtüşmesi %16 gibi düşük seviyelerde olduğu için tek motor değil, tüm motorlar izlenir.
02
Erişim ve bağlamı kurmak
Ajanlara doğru yolu göstermek
Erişim düzenlemesi ve llms.txt
AI tarayıcı politikaları, ham HTML'de görünür içerik ve ajanlara en önemli içeriğinize giden en kısa yolu gösteren llms.txt dosyası. Burada bir denge var: şişirilmiş ve otomatik üretilmiş bağlam dosyaları ajan başarısını ortalama %3 düşürüyor, işlem maliyetini %20 artırıyor. Elle yazılmış nitelikli 40 satır, otomatik üretilmiş 1.000 satırlık gürültüden değerlidir.
Bağlam ve varlık grafiği
Semantik HTML, başlık hiyerarşisi ve Schema.org ile kurulan varlık grafiği. Şema tek başına yetmez; AI tarayıcılarının çoğu görünür metni okuduğu için şema her zaman semantik HTML ile birlikte kurgulanır. Princeton liderliğindeki akademik araştırma, güvenilir kaynak ve istatistik içeren içeriğin AI cevaplarındaki görünürlüğünü %30 ila %40 artırdığını gösterdi.
03
Ajanların işlem yapmasını sağlamak
Araçlar ve orkestrasyon
API ve MCP hazırlığı
Ajanların araç olarak çağırabileceği API'ler, OpenAPI dokümantasyonu ve Model Context Protocol sunucu tasarımı. Yapay zekanın sözdizimsel olarak doğru görünen ama yıkıcı olabilecek işlemler yapmasını engellemek için sıfır güven modeli ve kesin yetkilendirme sınırları kurulur. WebMCP gibi yaklaşan tarayıcı standartlarına ve ajan ödeme protokollerine hazırlık yol haritası çıkarılır.
İnsan-ajan arayüz bileşenleri
İnsanla ajanın aynı arayüzü birlikte kullandığı akışlar için kontrol ve şeffaflık bileşenleri: niyet belirleme, sınır koyma, onay noktası, geri alma, gerekçe gösterme. Microsoft'un insan-yapay zeka etkileşim kuralları ve HAX çerçevesinin beş ilkesi temel alınır. Ajan bir kara kutu olduğunda güven erir; bileşenler onu görünür kılar.
04
Müşteri yolculuğunu ajanlarla tamamlamak
Orkestrasyonun iş sonucu
Uçtan uca otonom akış tasarımı
Talebi anlayan, CRM ve ERP'ye bağlanan, siparişi sorgulayan, iadeyi başlatan ve sonucu bildiren hizmet ajanı mimarisi. Sektörde autonomous CX olarak anılan bu yapı, AX'in dört katmanı olgunlaştığında ortaya çıkan iş sonucudur. Ön koşul: müşteri verisinin arka ofis sistemleriyle uyumlaştırılması. Silolaşmış veri üzerinde ajan orkestrasyonu mümkün değildir.
Devir, eskalasyon ve yönetişim
İnsana devir kuralları, KVKK ve GDPR uyumlu veri erişim çerçevesi, denetim izi ve insan gözetim noktaları. Ajanın neyi yapabileceği, neyi yapamayacağı ve ne zaman duracağı önceden tanımlanır.
Analizler
Agent Experience analizleri
Ajan görev simülasyonu
Gerçek ajanlarla (ChatGPT Agent, Perplexity Comet, Claude, Gemini) sitenizde tanımlı görevler çalıştırılır: bu ürünü bul ve sepete ekle, en yakın şubeyi ve saatleri söyle, teklif formunu doldur. Her araç çağrısı, yanıt ve kurtarma girişimi kayıt altına alınır; hedef başarısı, hizmet kalitesi, çevre ve ajan davranışı boyutlarında AXIS puanı üretilir. Kullanıcı video kaydının ajan karşılığıdır.
Erişim ve tarayıcı log analizi
Sunucu loglarınızda hangi AI tarayıcılarının hangi sayfalara ulaştığı, hangilerinin engellendiği ve llms.txt dosyanızın kaç kez çekildiği analiz edilir. Görünmeyen trafiğinizi görünür kılar.
Bağlam doğruluğu analizi
Ajanlara markanız hakkında sorular sorulur; cevaplar sitenizdeki gerçekle karşılaştırılır. Yanlış fiyat, eski adres, size ait olmayan ürün gibi hataların kaynağı tespit edilir ve rakiplere göre AI cevaplarındaki payınız çıkarılır.
İnsan-ajan akış güven testi
Ürününüzde ajan destekli bir akış varsa gerçek kullanıcılarla test edilir: kullanıcı ajanın ne yaptığını anlıyor mu, kontrolü elinde hissediyor mu, hatayı geri alabiliyor mu? Isı haritası ve form testinin ajan çağındaki karşılığıdır.
Araçlar
Agent Experience araçları
AX performansını değerlendirmek için ajanların gözünden bakan araçlara ihtiyaç vardır. Bu araçlar sitenizi bir ajan gibi okur, puanlar ve nerede takıldığını gösterir. Kullandığımız başlıca araçlar:
AI görünürlük ve alıntı ölçümü. Markanızın motor bazında hangi cevaplarda, hangi bağlamda ve rakiplere göre nasıl geçtiğini izler.
Netlify'ın açık kaynak Agent Experience puanlama çerçevesi. Gerçek ajanları gerçek senaryolara karşı çalıştırır ve sistemi 0 ile 100 arasında puanlar.
Model Context Protocol sunucu ve araç tanımı testi. Ajanın çağırabileceği araçların doğru tanımlandığını ve yetki sınırlarının çalıştığını doğrular.
Schema.org ve JSON-LD doğrulama. Varlık grafiğinin hatasız kurulduğunu denetler.
Yapılandırılmış verinin Google tarafında nasıl yorumlandığını gösterir.
Erişilebilirlik ve semantik yapı denetimi. Ajanın okuduğu iskeletin sağlamlığını ölçer.
AI tarayıcı erişim izleme. Hangi ajanın hangi sayfaya ulaştığını ve nerede engellendiğini gösterir.
ChatGPT Agent, Perplexity Comet ve Chrome'da Gemini ile canlı görev testi. Simülasyon değil, gerçek ajanla gerçek akış.
Perspektif
Agent Experience olgunluk modeli
Danışmanlık çalışmalarımızda markaları dört seviyede konumlandırıyoruz. Denetim raporu, hangi seviyede olduğunuzu ve bir sonraki seviyeye geçmek için gereken en küçük adımı gösterir. Seviyeye tıklayarak ayrıntısını görebilirsiniz.
Sık sorulanlar
Sık sorulan, özenle cevaplanan.
Bizimle bir Agent Experience projesine başlamadan önce aklınıza gelebilecek her şey. Yaklaşımımızdan fiyatlandırmaya, raporlamadan ekip yapısına, işi yapan ekip tarafından yazıldı.
Yapay zeka ajanlarının bir web sitesini, yazılımı veya API'yi ne kadar kolay, güvenli ve hatasız kullanabildiğinin deneyim tasarımıdır. Ajanın hizmetinizi keşfetmesi, güvenilir işlem yapabilmesi ve bir şeyler ters gittiğinde kendi kendine toparlanabilmesi temel başarı kriterleridir. Terimi 2025'te Netlify CEO'su Mathias Biilmann ortaya attı.
Hayır, üzerine ekleniyor. İnsanlar sitenize gelmeye devam ediyor ama giderek daha çok bir ajan aracılığıyla geliyor. UX temeli sağlam değilse AX kurulmaz; bu yüzden kullanıcı deneyimi çalışmalarımız AX kapsamında devam eder.
Tam tersine. Dönüşüm optimizasyonu, ısı haritaları, form testleri ve bilgi mimarisi Agent Experience'ın temelidir. Yeni olan, aynı ürünün ikinci kullanıcısını, yani ajanı da hesaba katmaktır.
Değil ama birbirini tamamlar. SEO sizi arama sonuçlarında bulunabilir kılar; AI cevaplarında alıntılanmak (sektörde GEO veya AEO olarak anılır) AX'in erişim ve bağlam katmanının sonucudur; ajanların sizinle işlem yapabilmesi ise AX'in kendisidir. Üçü aynı ekipte, aynı ölçüm altyapısında yürüdüğünde sonuç daha hızlı gelir.
Agent-Readiness denetimi ile. Sitenizi dört katmanda puanlar, olgunluk seviyenizi belirler ve önceliklendirilmiş bir düzeltme listesi sunarız. Ücretsiz ön tarama için Agent-Readiness taraması bağlantısını kullanabilirsiniz.
Faydalı ama tek başına yeterli değil ve yanlış yapılırsa zararlı. llms.txt, sitenizin en önemli içeriğinin ajanlar için kürasyonlu bir haritasıdır. Resmi bir standart değildir; bazı ajanlar okur, bazıları okumaz. Kısa, elle yazılmış ve doğrulanmış bir dosya, uzun bir gürültüden çok daha değerlidir.
Hayır. AI tarayıcılarının çoğu gizli JSON-LD'yi değil, sayfanın görünür metnini okur. Şemayı varlık grafiği kurmak için kullanırız ama her zaman net, semantik ve görünür HTML ile birlikte.
Model Context Protocol, yapay zeka ajanlarının dış araçlarla standart bir yolla veri çekmesini ve komut çalıştırmasını sağlayan, Anthropic'in 2024'te açık kaynakladığı protokoldür. Ajanlar platformunuzun araçlarını MCP sunucuları aracılığıyla keşfeder. Sıfır güven modeli ve kesin yetkilendirme sınırları olmadan kurulmamalıdır.
Netlify'ın geliştirdiği açık kaynak Agent Experience puanlama çerçevesidir. Gerçek ajanları gerçek senaryolara karşı çalıştırır ve sistemi hedef başarısı, hizmet kalitesi, çevre ve ajan davranışı boyutlarında 0 ile 100 arasında puanlar. Web performansı için Lighthouse ne ise, Agent Experience için AXIS odur.
Amaç insanı süreçten çıkarmak değil, rutini otomatikleştirmek. Ajan rutini çözer; karmaşık ve empati gerektiren durumlar insana devredilir. Müşterilerin %64'ünün tamamen otomatik hizmete temkinli yaklaştığını biliyoruz; tasarımımız bu dengeyi gözetir.
Ajan erişim oranı, AI cevaplarında alıntı sayısı ve pay, AXIS skoru, ajan işlem tamamlama oranı, otonom çözüm oranı ve bağlam hatası düzeltme oranı. Tümü aylık raporda motor bazında sunulur.
Denetim sabit kapsamlı ve sabit fiyatlıdır, genellikle birkaç haftada tamamlanır. Uygulama ve entegrasyon projeleri olgunluk seviyenize ve hedef kullanım senaryolarına göre kapsamlandırılır. Keşif görüşmesinde net bir zaman çizelgesi ve fiyat sunarız.
Dürüst kapsam
Bu hizmet kimler için değil
Agent Experience çalışması, kimsenin istemediği bir ürünün neden istenmediğini çözmez. Sorun teklifinizdeyse, ajanların sizi daha iyi okuması ölçülebilir bir rakamı yerinden oynatmaz.
Ürününüz henüz düzenli trafik almıyorsa, API'niz yoksa ve önümüzdeki altı ayda da olmayacaksa, ya da değişiklikleri hayata geçirecek yazılım kapasiteniz yoksa, denetim bulguları rafta bekler. Bu durumda önce SEO ve web geliştirme tarafında konuşmayı öneririz.
Bizimle büyüyen markalar
Bizimle büyüyen markalar AX ile.
Agent Experience çalışmalarında birlikte yol aldığımız markalardan bir seçki. Ölçtüğümüz sonuçlar AI cevaplarındaki alıntı artışı, AXIS skoru ve ajan işlem tamamlama oranı üzerinden raporlanır.
Hizmetlerimizle
Dijital büyümenizin bir sonraki bölümünü birlikte yazalım.
Sistemlerinizi hem insanların hem yapay zeka ajanlarının güvenle kullanabileceği hale getiriyoruz. Erken hareket eden markalar, düşük rekabet ortamında bu avantajı bugünden yakalıyor. Hedeflerinizi anlatın, size özel bir agent-readiness yol haritasıyla dönüş yapalım.